Karasu'da ev alırken en çok sorun çıkaran beş konu var: tapunun kat irtifakı mı kat mülkiyeti mi olduğu, binanın iskânı, denize yakın evlerde rutubet, yıl boyu ödenen aidat ve kışın sitenin boşalması. Hepsini satın almadan önce kontrol etmek mümkün. Kısa liste sayfanın sonunda.
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark ne?
Kat irtifakı, bina bitmeden ya da bitip kat mülkiyetine geçilmeden önce arsa payına bağlı olarak kurulan haktır. Kat mülkiyeti ise bina tamamlanıp yapı kullanma izni (iskân) alındıktan sonra her daire için kurulan tam mülkiyettir. İkisi de 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na dayanır. Tapuda hangisinin yazdığını satıcıdan tapu belgesini isteyerek görebilirsin.
Tapuda "kat irtifakı" yazıyorsa iki ihtimal var: bina henüz iskân almamıştır, ya da iskân alınmış ama tapuda kat mülkiyetine geçiş yapılmamıştır. Hangisi olduğunu belediyeden öğrenmek gerekir.
İskânsız ev alınır mı?
Alınabilir ama riskli. Bankaların neredeyse tamamı konut kredisi için iskân şartı arıyor; ayrıca kalıcı su, elektrik ve doğalgaz aboneliğinde sorun çıkabiliyor. İskânın alınamamasının sebebi binanın onaylı projesine aykırı yapılması olabilir; bu durumda sorun kolay çözülmez.
Binanın yapı kullanma izni olup olmadığını Karasu ya da Kocaali Belediyesi imar müdürlüğüne sorarak öğrenebilirsin. Satıcının "iskân yakında çıkacak" sözüne güvenme, yazılı belgeye bak.
Kredi kullanacaksan neye dikkat etmelisin?
- İskân: Kredinin önündeki en sık engel. Yukarıya bak.
- Ekspertiz değeri: Banka satış fiyatını değil, kendi yaptırdığı değerlemenin sonucunu esas alır. Değerleme satış fiyatının altında çıkarsa çekebileceğin kredi tutarı da düşer.
- Önce banka: Kapora vermeden önce bankadan o eve kredi çıkıp çıkmayacağını sor.
Denize yakın evde rutubet olur mu?
Olabilir. Denize yakın, kışın kapalı kalan ve ısıtılmayan evlerde rutubet sık görülür. Evi gezerken dolap arkalarına, pencere kenarlarına, banyo tavanına ve varsa bodruma bak. Kuzeye bakan odalar ve zemin katlar daha çok etkilenir. Duvarda yeni boya kokusu ya da tek bir duvarın taze boyanmış olması da bir işarettir.
Isınmanın doğalgaz, yerden ısıtma ya da klima ile mi yapıldığını öğren. Kalıcı oturacaksan ısınma tipi kış faturasını ve rutubeti doğrudan etkiler.
İyi haber şu: son zamanlarda Karasu'da ev alanların sonradan karşılaştığı sürprizler nadir. Yine de bu listeyi baştan kontrol etmek, sürprizi sıfıra indirmenin en kolay yolu.
Havuzlu sitede aidat neleri kapsar?
Havuz yazın 3 ay açıktır ama aidat 12 ay ödenir. Aidatın ne kadar olduğunu, neleri kapsadığını (havuz, bahçe, güvenlik, kapıcı, kış bakımı) ve son bir yılda zam yapılıp yapılmadığını site yönetiminden öğren. Satın almadan önce yöneticiden evin aidat borcu olmadığına dair yazı iste.
Topraktan alıyorsan neyi kontrol etmelisin?
- Müteahhidin daha önce bitirip teslim ettiği projeleri gez, oralarda oturanlarla konuş.
- Yapı ruhsatının alınmış olduğunu belgeyle gör.
- Satış sözleşmesinin noterde, düzenleme şeklinde "satış vaadi sözleşmesi" olarak yapılmasını iste.
- Teslim tarihi ve gecikme durumunda ne olacağı sözleşmede yazılı olsun.
Kışın o sitede kim kalıyor?
Bazı yazlık siteler kışın neredeyse boşalır. Kalıcı oturacaksan evi Kasım–Şubat arasında, akşam saatinde bir kez gör: kaç pencerede ışık yandığına, sitenin girişinin ve yolunun bakımlı olup olmadığına, en yakın açık marketin nerede olduğuna bak.
Kısa liste
- Tapuda kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı yazıyor?
- Binanın yapı kullanma izni (iskân) var mı? Belediyeden teyit et.
- Kredi kullanacaksan banka o eve kredi veriyor mu?
- Dolap arkası, pencere kenarı, banyo tavanı ve bodrumda rutubet var mı?
- Isınma nasıl yapılıyor?
- Aidat ne kadar, neleri kapsıyor, borç var mı?
- Topraktansa: müteahhidin eski projeleri, ruhsat, noterde satış vaadi sözleşmesi.
- Evi bir de kışın gördün mü?
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Tapu ve iskân konusunda emin olamadığın durumlarda belediyeye, tapu müdürlüğüne ya da bir avukata danış.
Bu rehberi Karasulu Biri yazdı: Karasu'ya sonradan taşınıp yıllardır burada yaşayan, artık herkesin Karasulu sandığı biri. Bilgiler kendi gözlemlerimize ve sayfada belirtilen kaynaklara dayanıyor.